Staat van de Wereld 10

Afgelopen week heb ik een gesprek gehad met een docent van een basisschool. Ik vond het schrikbarend dat ik geen argwaan merkte bij de docent over de invloed van Google in het onderwijs, helemaal omdat hij in de werkgroep ICT zit (zie onderstaand interview).

Daarnaast heb ik het artikel dat Joost aanraadde gelezen (zie onderstaande markeringen uit Information . . . . for Education). Een erg interessant artikel dat diep ingaat op het businessmodel van Google en de invloed van het bedrijf in het Zweedse onderwijs. Aankomende week wil ik dit artikel nog verder uitpluizen om tot de echte kern te komen.

Voor aankomende week heb ik een aantal plannen:

-Meer diepgaandere artikelen vinden om echt te verdiepen.

-Docenten en stichtingen mailen om interviews af te nemen om zo te kijken of de docent representatief was.

-Ontwerp maken gebaseerd op inzichten



21 lessen voor de 21e eeuw


De race om de data in handen te krijgen is al gaande, aangevoerd door datagiganten als Google, Facebook, Baidu en Tencent. Tot dusver lijken veel van die giganten zich zakelijk opzicht op te stellen als ‘aandachtsboeren. Ze trekken onze aandacht met gratis informatie, diensten en amusement, en verkopen onze aandacht vervolgens door aan adverteerder. Waarschijnlijk mikken de datagiganten echter veel hoger dan alle eerdere aandachtsboeren. Hun echte business is helemaal niet het verkopen van advertentieruimte. Door onze aandacht te trekken, weten ze immense hoeveelheden gegevens over ons te verzamelen, die meer waard zijn dan alle advertentie-inkomsten ter wereld. We zijn niet hun klanten, we zijn hun product.


Wat deze stap van Facebook uniek maakt is de mondiale reikwijdte, de commerciële rugdekking en het diepe geloof in technologie. Zuckerberg lijkt ervan overtuigd dat de nieuwe Facebook-AI niet allen ‘zinvolle community’s’ kan identificeren, maar ook ‘ons sociale web kan versterken en de verbondenheid in de wereld kan vergroten’. Dat is veel ambitieuzer dan AI gebruiken om een auto te besturen of kanker bij iemand vast te stellen.

Markeringen uit Information We Collect: Surveillance and Privacy in the Implementation of Google Apps for Education

Information We Collect: Surveillance and Privacy in the Implementation of Google Apps for Education

-Implementation seems to allow substantial savings in IT costs.

-Taken together, Google seems to resolve both economic and practical issues.

-However, during the last two decades, internet has become colonized by a few multinational private sector actors.

-We find the trend to implement GAFE in schools somewhat problematic

-The publicly funded compulsory school system in countries such as Sweden seems to be fraternising with opaque business interests. (Vertaling: het door de overheid gefinancierde verplichte schoolsysteem in landen zoals Zweden lijkt te verbroederen met ondoorzichtige zakelijke belangen.)

-It would seem those implementing technologies of digital education governance such as GAFE are likely to miss the mark when (Vertaling: waarschijnlijk het doel missen bij het inschatten van de impact van)

-Sketch a background to the introduction of commercial interests and educational information technology into the public school system.

-Google policies, we argue, are written with the intention of concealing the business model.

-To describe a situation where governments retain a minimum of regulatory power and pupils become ‘customers’, using a free service.

-Pressured to transform public goods into private goods

-This, in turn, has placed heavy demands on schools to continuously review and reduce all types of costs.  -> serves as a vital context for the introduction of GAFE.

 -GAFE services are usually free to utilize

-Google’s information on users’ behaviour on the web is collected through the DoubleClick server and is thereafter packaged and sold to advertisers.

Google’s business model – front end/back end

-In short, the business model Google uses involves front end – free services – and back end – information packaged for profit (van Dijck, 2013).

-Considering the front end of GAFE, the services’ advantages are evident to the users, whereas back end strategies are relatively hidden.

-The processor and the archive.

– Front end activities are basically concerned with what the processor can do. However, web 2.0 corporations (of which Google is the most iconic)  build on an original idea of giving away processing for free while retaining ownership of the archive. Gehl (2014) (Betekenis web 2.0: Iedere gebruiker kan informatie zowel uploaden als downloaden, iemand hoeft daar geen webmaster voor te zijn)

 . This emphatic push for new content will continuously feed and develop the archive. An important part of this web 2.0 business model is to have exclusive ownership of a specific user generated archive. However, in their policy documents Google sometimes implies that it does not aspire to any such monopoly. For instance, Google states on its homepage that its mission ‘is to organise the world’s information and make it universally accessible and useful’ (Google, 2016). This is no mean feat. The ‘world’s information’ signals access to all archives, not only data produced on Google platforms. (Vertaling ‘feat’: Een sinecure is een ambt waaraan een salaris of bepaalde privileges gekoppeld zijn, maar waar geen of vrijwel geen verplichtingen tegenover staan.)

-The processing of computer algorithms creates identities, which also are categorised based on the history of the user’s online footprints (Cheney-  -Lippold, 2011).

Google policy rhetoric on exploitation of user data and information.

-However, many discussions fall short owing to the lack of transparency regarding Google’s actual practices.

– Policy documents are, of course, crucial instruments.

– Well, some engineers asked, why don’t we just tell people how we use cookie data to improve our products? … Larry opposed any path that would reveal our technological secrets or stir the privacy pot and endanger our ability to gather data … Users would oversimplify the issue with baseless fears and then refuse to let us collect their data. That would be a disaster for Google … (Edwards, 2011: 340)

-Instead, it seems Google trusts that legal concerns will be resolved once the technology is in place.

–  After having reviewed available policy documents, we suggest that the rhetorical aim of Google customer-oriented policy documents is to disguise the business model  and to persuade the reader to understand Google as a free public service,

-Here we understand the term customer as referring to non-paying users.

– Major parts of the policy texts to be worded as if Google does not have a web 2.0 business model or functions as a corporation within a marketplace. This

-There is obviously a dichotomy between (your) ‘data’ and (collected) ‘information’.

– Google frankly states: ‘When information is associated with your Google account, we treat it as personal information’

-When Google asserts ‘we do not share personal information placed in our systems with third parties’ (Google for Education: Tools schools can trust,

2016) it can be interpreted as: we do not sell our algorithmic identities of users. However, this does not mean that Google abstains from utilising these resources in order to produce targeted advertisement.

– However, the benefiting rhetoric is utilised to portray this as a service rather than a vital economical driver. In sum, then, Google makes an implicit demarcation concerning the archive through the two concepts (your) ‘data’ and (collected) ‘information’ and, thus, it becomes possible for Google to

disguise the presence of a business model and to simulate the practices and ethics of a free public service institution.

– Gehl (2014: 105) notes: ‘As ad networks insinuated themselves into niche sites, marketers began to learn more about the desires of Web users. Surveillance of user activities has become the business model of online advertising’. Referring to Facebook, Google and Twitter, he continues: ‘Their goal, from their earliest days, has been to produce audiences that adhere to tracking standards and deliver them to marketers’

-This statement not only emphasises the ubiquitous ‘your data is yours’ but also implies a completely non-commercial service with no disadvantages involved.


-GAFE is thus a typical artefact of the surveillance economy.

-Web 2.0 platforms provide services that are free for use while economic value is produced through the packaging of information generated at the proprietary platform.

– Google is less interested in exploiting this data and much more concerned with the monitoring of behaviour, i.e. to exploit the collected and personal information , creating algorithmic identities of individual users.

-Their algorithmic identities, which become valuable intellectual properties owned by Google to be utilised commercially but not sold to third parties.

-Not only is the Google brand considerably enhanced but there is also a potential of seducing young people all over the world into continuously choosing Google related products for various digital needs.

– This phenomenon has been discussed in terms of vertically integrated chains  (Couldry and van Dijck, 2015), i.e. that internet giants such as Google and Facebook position themselves as gatekeepers of all internet activities.

-It is interesting to see that perceptions in our interview study mainly concerned the legal and privacy aspects of using GAFE, whereas the surveillance aspects were given a lower profile.

-Contradictory; it is obvious that Google talks in different voices, deliberately wanting to make their business model less obvious for users, who  mostly do not look deeply into Google’s policies in any case.

-In the educational organisation studied in this paper, GAFE was perceived as a positive and well-functioning device, covering most of their ICT needs. Privacy issues were downplayed because of GAFE’s advantages.

-This leads to a problematic situation. Pupils are left with no choice whether or not to use GAFE since school is compulsory and GAFE is the ICT in use.

How Google took over the classroom

In 2017 publiceerde NYT al een artikel over Google in de klas. The Googlifiction of the classroom. Google heeft ervoor gezorgd dat bedrijven Google plaatsen in de klaslokalen. Het heeft ervoor gezorgd dat docenten en administratoren Googleproducten aanraden bij andere scholen. Door de kosten van Chromebooks (laptops met software van Google) erg goedkoop te maken hebben ze Apple en Microsoft buiten spel gezet. In 2017 gebruikte meer dan de helft van het basis en voortgezet onderwijs Google in de klas.

“Schools may be giving Google more than they are getting: generations of future customers”

“Make sure” they convert their school account “to a personal Gmail account” – Chatfield Senior High School in Littleton, Colo.

“If you get someone on your operating system early, then you get that loyalty early, and potentially for life”, said Mike Fischer, an education technology analyst at Futuresource Consulting.

Google maakt $30 dollar winst op een Chromebook. Maar doordat jonge gebruikers gebruik maken van Google levert het iets veel waardevoller op: het school account wordt omgezet naar een persoonlijk Googleaccount wat zorgt voor nieuwe klanten voor het leven.

Anders dan Apple en Microsoft maakt Google winst met onlineadvertenties in plaats van de verkoop van producten. Google maakt winst door de juiste advertenties aan de juiste personen te laten zien. Hoe Google met de data van studenten omgaat wordt al jaren bevraagd. Google heeft als reactie hierop een document opgesteld met informatie over welke gegevens verzameld worden.

-Naam, e-mailadres en wachtwoord

-De school kan daarnaast kiezen om ook: secundair e-mailadres, telefoonnummer en postadres te verstrekken.

-Daarnaast kan Google persoonlijke gegevens rechtstreeks van de gebruikers van G Suite for Education-accounts verzamelen, zoals een telefoonnummer, een profielfoto of andere gegevens.

-Ook verzamelt Google-gegevens voor het gebruik van de service:

-apparaat gegevens, logboekgegevens, locatiegegevens, unieke app-nummers, cookies of soortgelijke technologieën

Google zegt dat de data van studenten alleen gebruikt wordt voor services die studenten zelf gebruiken, zoals de mail. De data wordt niiet gebruikt wordt voor advertenties.

Google heeft een strategie ontworpen gericht op docenten voor de klas. Zij kunnen de administratoren die technologie beslissingen maken beïnvloeden. Google heeft online communities – Google Educator Groups – opgezet waar docenten ideeën kunnen delen. Daarnaast heeft het een programma gemaakt om gecertificeerd innovator/ topdocent te worden. Al snel begonnen docenten te praten over Google op social media en op onderwijstechnologie conferenties. Google werd beter zichtbaar als exposant en sponsor tijdens deze events.

Google heeft zo succesvol haar technologieën op een grote schaal ingezet dat sommige critici zeggen dat Google een te grote marktdominantie heeft gecreëerd.

Microsoft heeft geen gratis web-gebaseerde producten en ook geen hoog level support zoals Google dat aanbiedt.

‘Since adopting Google apps, Chicago schools have saved about $1.6 million annually on email and related costs’, a district spokesman said.’

‘Education is the great equalizer, and technology breaks down barriers between rich and poor students’

‘I don’t think I can ever remember wehen a specific device and platform has taken off so quickly across different kinds of schools’ – David Andraade, K-12 education strategist at CDW-G, a leading Chromebook dealer

Google contacteerde direct docenten in Fairfax (Amerikaanse staat) die mee hadden gedaan aan een beta-test voor Classroom, zij kregen eerder toegang tot de app. Dit zonder de technologie administratoren te contacteren. Toen de administratoren erachter kwamen kon Google niet meer gestopt worden omdat docenten het programma al gebruikte in hun les.

“Because of who they are and how sprawling the ecosystem is, they are held up and need to meet a higher standard than any other vendor school deals with” Mr. Siegl – technology architect Fairfax County Public Schools Virginia.


Interview basisschool docent

Je kiest tussen de sinterklaas of ICT-werkgroep

Mijn onderzoek richt zich op de invloed van technologie-giganten (Google, Apple, Microsoft, Amazon, Facebook) in het onderwijs. Een aantal vragen die ik graag met je wil bespreken zijn:

Wat voor technologie gebruik je in de klas?

Wanneer we in de ochtend de klas in komen zetten we de computer en het digibord. Dit is een Windows computer. Op het digibord maken we gebruik van het programma Prowise. Prowise is een software die samenwerkt met Google. Kinderen en leerkrachten hebben een Prowise account en daaraan zit ook een Google-account gekoppeld. Als school zijn we overgestapt op de cloud dit voorkomt dat er een C-schijf altijd vol zit met bestanden. Kinderen kunnen hun opdrachten en werkstukken in een drive map zetten. Daarnaast gebruiken we Google Chrome books. Nog net niet ieder kind heeft een eigen Chromebook. We hebben ongeveer één Cromebook op 2a3 leerlingen.  

Geef jij les in de bovenbouw?

Ja in groep 6,7,8 maar de hele school maakt wel gebruik van de technologie. Een kleuter pakt ook al een Chromebook maar gebruikt het als een tablet.

Wie bepaalt welke technologie ingezet wordt binnen jouw basisschool?

De eindverantwoordelijke is de directie. Die bepaalt uiteindelijk of iets wel of niet gebruikt wordt, maar die krijgt veel input van een ICT-werkgroepje. Dit zijn docenten die affiniteit hebben met ICT. Zij geven advies aan de directie.

Die groep docenten die dat advies geeft, waarop worden die geselecteerd?

Je kunt je daar zelf voor inschrijven, naast dat je les geeft moet je je ook nog inzetten in een werkgroep om buiten school iets te doen zoals sinterklaas of Pasen voorbereiden. ICT op niveau houden is ook een werkgroep waar je je voor kunt inschrijven. Er is net per se een strenge controle, als je soms niet aan je uren zit wordt je bijvoorbeeld in een extra groepje geplaatst. Ik heb het meeste affiniteit met ICT dus ben het eerste aanspreek punt binnen dat groepje.

Oke, dus in het begin van het jaar kies of je in de sinterklaas of ICT-werkgroep gaat.


Hoe bindend is dat advies vanuit een ICT-groep aan de directie, hoe serieus nemen ze dit?

Serieus opgevat wordt het sowieso, wij zijn de enige partij die serieus inspraak heeft. Grote beslissingen worden ook gepeild onder het hele team. Het moet daarnaast ook binnen het plaatje van de school passen.

Google zit al in 70% van het Nederlandse basisonderwijs. In Amerika is dit al een langere tijd aan de gang. De kosten voor het gebruik van Googlesoftware in het onderwijs is gratis. Daarnaast zijn de kosten voor Google Chromebook (laptop) erg laag. Dit heeft tot gevolg dat school instanties veel geld besparen, zo heeft de staat Chicago jaarlijks €1.7 miljoen euro bespaard door over te stappen op Google.

Is deze economische reden de grootste reden dat jullie gebruik maken van Google?

Google is de grootste, ze zijn daarom qua prijs aantrekkelijk. Daarnaast zijn ze het meest gebruiksvriendelijk. Andere scholen gebruiken ook Google als er dan een probleem is krijg je sneller hulp. Daarnaast worden er ook meer programma’s ontwikkelt alleen voor een Google Chromebook. Stel dat je een klein ander programma kiest, is het vaak toch minder van kwaliteit.

Op het gebied van basis onderwijs zijn er geen grote andere spelers naast Google?

Zo ver heb ik het niet uitgezocht. Wij gebruiken in ieder geval Prowise dat is een digibord software waarbij we onze lessen geven. In digibord software kun je kiezen tussen Qynzy en Prowise. Als je eenmaal voor Prowise kiest krijg je automatisch een Googleaccount erbij.

Heeft elk kind dan ook een Googleaccount?

Ja, ze denken dat ze inloggen op Prowise. Maar wanner je inlogt op met je e-mailadres

(Dit is niet naam@Gmail maar je naam@scholenstichting). Google stuurt je dan automatisch door naar Prowise. Prowise zit er dan dus nog tussen.

In veel artikelen die ik lees worden ook vraagtekens gezet rondom de privacy. Moeten we Google wel vertrouwen met de gegevens van deze kinderen? Hoe sta jij hierin?

Daar ben ik best nuchter in. Mijn gegevens liggen ook op straat. Zodra je inlogt wordt je gelijk gevolgd. Vooral op je telefoon is het erg zag ik laatst. Ik vind het wel goed, als je geen crimineel bent hoef je geen geheimen te hebben.

Wanneer zij die gegevens voor reclame gebruiken verdienen ze daar geld mee. Maar ik ben er niet zo bang voor dat ze iets over mijn gegevens weten. Voor die kinderen maakt dat ook niet zoveel uit vind ik.

Vind je dat er geen verschil zit tussen jouw keuze die je individueel maakt en de keuze die je op deze manier een verplicht oplegt aan een hele groep kinderen? Kan een ouder zeggen ik wil niet dat mijn kind een Googleaccount krijgt.

Ja dat zou een ouder wel mogen zeggen. Dat is nog niet gebeurt. Dat wordt voor ons dan ook heel lastig we moeten dan voor één kind iets bedenken Het is net als bij een bedrijf je krijgt daar ook je werklaptop waaraan je bent gebonden. Als je je bij een school inschrijft werken ze nou eenmaal met een bepaald systeem.

Google biedt jullie gratis die software aan en een Chromebook kost volgens mij ook vrij weinig. Ik vind het zelf best vreemd dat ze ondertussen een beurswaarde hebben van 1000 miljard dollar. Vind jij dit niet vreemd? Zijn er ooit vraagtekens gezet?

Nee niet bij mij. Ook bijna niet als je het nu zegt tegen mij. Het is niet onze plicht als school zelf daar vraagtekens bij te zetten. Eerst zou een scholenstichting daarnaar moeten kijken. Zij hebben ons geadviseerd. Daarnaast heb je binnen de stichting ook nog een regio. Er zitten zoveel mensen boven een school die dat eerst hadden moeten opmerken, wij zijn puur uitvoerend.

Dus je vindt dat uiteindelijk de overheid dit in de gaten moet houden?


Zou je toetsen afnemen via het Google-systeem?

Ja zou kunnen. Momenteel doen we dat niet. Maar dat zou wel gebruiksvriendelijk kunnen zijn dan dat ik alles moet nakijken. Of Google daarvoor wordt gebruikt of een ander programma maakt me dan niet uit.